Блог статистикасы
189
Blog
2486
Апелляциялық
100324
келушілер
Облыстық Басқармалар
(жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын)
Областные управления и департаменты
(финансируемые из республиканского бюджета)

Халыққа арналған ақпарат

Шошқаның африка обасы - токсикоз, дененің қызынуы, лимфоидтық ағзалардың өліеттеніп, әртүрлі ағзалардың қанталауы арқылы ерекшеленетін, жіті өтетін, үнемі дерлік өліммен аяқталатын аса жұғымтал ауру.

Этиологиясы. Қоздырушысы - African swinefeverirus - құрамында ДНҚ бар Iridoviridae тұқымдастығына жататын вирус. Вирионды иксаэдр пішінді, торшаның цитоплазмасында орналасады. Репродукциясы макрофагтарда өтеді де, ең жоғарғы шоғырлануды эритроциттерде байқалады. Сыртқы ортада аса төзімді, шошқа қорасында 3, топырақта - 4, өлекседе - 2,5 ай сақталады, бұлшық етте, сүрленген шошқа етінде 6 айға дейін тіршілігін жоймайды.

Патогенез. Африкалық обамен тек қана шошқа ауырады. Әсіресе, үй шошқасы және еуропалық жабайы қабан өте сезімтал, ал африкалық жабайы шошқалар біршама төзімді келеді де, ауру оларда жасырын симптомсыз өтіп, денесіндегі вирусты тек қана үй шошқасына биосынама қойып айқындауға болады. Ауру қоздырушысының бастауы - ауру және ауырып жазылған шошқалар. Соңғылары 2 жыл одан артық уақыт вирус алып жүреді. Шошқаның денесінен вирус барлық секреттер мен экскреттер арқылы бөлінеді. Сыртқы ортадағы заттар: құрал-жабдықтар, көлік, жем, су, көң, топырақ, т.б. аурудың жұғу факторы болады. Вирус денеге негізінен алиментарлық жолмен, сонымен қатар, ауамен, зақымданған тері арқылы және денесінде вирус бар кене шаққанда жұғады. Ең қауіпті берілу факторына ауырған шошқаны сойғанда алынған өнімдер, тағам қалдықтары жатады. Адам және бұл ауруға бейім емес жануарлар, құстар, кемірушілер және жәндіктер вирустың механикалық тасымалдаушылары болуы мүмкін. Африка обасы кең тараған аймақтарда вирустың қорламасы және тасымалдаушысы 10-12 жыл шамасы өмір сүретін аргас кенелері болып табылады.

Өтуі мен симптомдары. Жасырын кезеңі 2-22 күн. Аса жіті, жіті, жітіден төмен және созылмалы өтеді. Аса жіті өткенде, дененің ыстығы кенеттен 40,5-42,5°С-қа көтеріледі. Жануар ентігіп, жөтеледі, жемге қарамайды, шөлдейді. 1-2 күн өткенде ыстығы төмендейді. Артқы аяқтары салдана бастайды. Ыстығы басылғаннан соң 2-3 күн өткенде аурыған шошқа өледі. Жіті өткенде дененің ыстығы үнемі жоғары болып, тек өлерден 2-3 сағат бұрын 37-35°С-қа төмендейді. Ауырған шошқаның танауы мен көзінен қоймалжың сора ағып, кейде танауынан қан кетеді. Өкпенің қабынған белгілері байқалады. Терісі, әсіресе, құлақта талпақ танауында, кеудесінде, төсінде, құрсақ тұсында, құйрығында көкшіл түске енеді. Аурудың соңғы кезеңінде бұл жерлері қанталайды. Өлерінен 1-2 күн бұрын кей жануарларда менингоэнцефалит белгілері байқалады. Буаз мегежіндер іш тастайды. Ауру 4-10 күнге созылып, өліеммен аяқталады. Жітіден төмен өткенде, 15-25 күнге созылады да, көбінесе өліммен тынады. Тірі қалған жануарларда ауру созылмалы түрге ауысады да, 2 айдан 1 жылға дейінгі уақыт аралығында бронхопневманияға тән белгілерімен әбден арықтап барып өледі.

Диагностикасы. Диагностика эпизоотиялық, клиникалық, патологиялық, зертханалық зерттеулермен негізделген. Шошқалардың африкандық обасын классикалық шошқа обасынан дифференциялау керек. Диагностиканың ең сенімді әдісі - ПЦР диагностика, гемадсорбция реакциясы, классикалық обаға иммундық шошқаларға өткізілетін флуоресцентті антидене техникасы. ШАОның жоғары вируленттік нысанының диагнозын қою оңай, себебі шошқа арасында өлім 100% жетуі мүмкін. Ол шошқа қызбасы белгіленген кезде күдіктену керек, және қатты үлкейген көкбауыр, қара дейін қараңғы қызыл; геморрагиялық асқазан-бауыр лимфа түйіндерінің күшті арттыру; айтарлықтай геморрагиялық бүйрек лимфа түйіндері ұлғаюын ашу әдісінде табылуы тиіс.

Патологиялық-анатомиялық өзгерістер. Өлексенің сіресуі тез арада басталады. Геморрогиялық диатез және лимфоидты ағзалардың зақымдану белгілері байқалады. Ауыздың, қынаптың, артқы тесік пен конъюнктиваның кілегейлі қабықтары көкшілденіп, қанталайды. Артқы тесік пен мұрыннан қан немесе қан аралас сұйық ағады. Теріде көптеген қанталаулар болады. Сөл түйіндері ұлғайып, қанталап, оларда ұйыған қан немесе гемотома кездеседі. Көкірек және құрсақ қуыстарында фибрин, кейде қан аралас серозды геморрагиялық экссудат болады. Көк бауыр қара қошқылданып, шектен тыс ұлғаяды, басқа ішкі ағзалар да ұлғайып, ісінеді, көптеген қанталаулар кездеседі. Өкпенің домбығуы байқалады. Тері астындағы шелдің, құрсақ қуысындағы ағзалардың, шажырқайдың қан тамырлары ұйымаған қанға толы болады. Бүйректер қанға толы, бауыр мен өттің қабы ұлғайған. Ағзаларда дистрофиялық және өліеттену құбылыстары байқалады.

Дауалау және күресу шаралары. Африка обасынан жазылған шошқада ауруға қарсы әдетте айтарлықтай иммунитет қалыптаспайды. Ауруға қарсы қолданылатын сенімді вакцина жоқ. Тірі вакцина егілген жануарларда аурудың созылмалы өтіп, ұзақ уақыт вирус алып жүруге жағдай жасайды. Жұқтырылған жағдайда науқас шошқаны қансыз әдіспен жойылады, сондай-ақ барлық шошқаларды одан 20 км радиуста ұстанады. Науқастар мен ауру жануарлармен байланыста тұратын жануарлар союға кейін мәйіттерді жағуға жатады.

Ветеринариялық құжаттар бар болған кезде ғана мамандандырылған шошқа шаруашылықтарында шошқа сатып алуы - осы аурудың алдын алуы болып табылады. Шошқаға пісірілмеген тамақ қалдықтарын және мал сою жануарлар өнімдерін бермеу. Облыстан құжаттары жоқ жануарларды шығармаңыз. Шошқаны еркін ұстауды жою. Кене, бүргеден қарсы үй жануарларын емдеу және үй-жайлардың дезинфекциясын өткізу. Шошқаның союын сертификатталған сою жайларда жүзеге асырылу.



Бруцеллёз - лат. Brucellosis бұл ауру осы аурумен ауыратын малдың сүтін ішуден болады. Ол сондай-ақ терідегі жырындылар мен жаралар арқылы организмге тарайды, бұл жағдай ауру малдарды күтіп-бағатын адамдарда жиі кездеседі, сонымен қатар ауру зақымданған ауамен демалған кезде тыныс жолдары арқылы да денеге түседі.

Бруцеллез-бруцеллалармен шақырылатын қоздырғышы әртүрлі механизммен берілетін , клиникасында созылмалы қызбамен, қимыл-қозғалыс аппаратының, жүйке жүйесінің, жүрек-қан тамыр жүйесінің, зәр шығару жүйесінің және т.б жүйелердің зақымдалуымен жүретін, созылмалыға ауысуға бейім, инфекция-аллергиялық, зоонозды инфекциялық ауру. Бұл микробты алғашқы рет 1886 жылда ағылшын ғалым Дэвид Брюс тапқан. Оның құрметіне бұл микробты Brucella деп, ал олар туындаған ауруды бруцеллез деп атаған.

Этиологиясы. Brucella шар тәрізді, грам «-», эндотоксин бөліп шығарады, S-форма түзеді, сыртқы ортаға кең төзімді. Адамға қауіпті 3 түр кездеседі: Br.melitensis-ұсақ мал бруцеллезінің қоздырғышы, Br.abertus- ірі мал бруцеллезінің қоздырғышы, Br.suis-шошқалар бруцеллезінің қоздырғышы.

Эпидемиологиясы. Барлық жерде кең таралған. Инфекция көзі: ұсақ мүйізді, ірі қара мал, шошқалар, маралдар және адамдар. Таралу механизмі: фекальды-оральды. Берілу жолдары: қатынас арқылы (зақымдалған тері), алиментарлық, ауа-шаң (аэрогенді). Көбінесе малшылар, шопандар, ауыл тұрғындары ауырады.

Патогенезі. Бруцеллалар ағзаға тері немесе шырышты қабаттар арқылы енеді, сосын макрофактормен ұсталып, сол жерде көбейеді де, лимфа ағынымен регионарлық лимфа түйіндеріне енеді. Содан соң қан тамырлар арқылы бүкіл ағзаға жайылады. Патогенезінде инфекцияның дамуы бес фазадан өтеді:

- лимфогенді фаза;

- гематогенді фаза;

- көп ошақты себу жайылу фазасы;

- экзоошақты себу фазасы;

- метоморфоз фазасы.

Әр фазаның көрінуі және олардың дамуы организмнің индивидуальды ерекшелігіне байланысты, кіру жеріне, түріне қоздырғыш дозасына және зақымдану шартына байланысты. Бруцеллез ауруы өтуіне бруцелланың түрі де қатты әсер етеді. Бруцеллездің ең ауыр түрі - melitensis, қалғандары жеңіл нысанын тудырады.

Клиникасы. Инкубациялық кезең 1-2 апта өтеді. Ол ыстық көтеріліп, қалтырап дірілдеуден басталуы мүмкін, бірақ әдетте бірте-бірте, тез шаршау, әлсіздіқ асқа тәбеттің болмауы, бастың асқазанның буындардың ауыруы формасында өрбиді. Ыстықтың көтерілуі жеңіл және ауыр формада болуы мүмкін. Түстен кейін қалтырап-дірілдеу және ертеңгісін малшынып терлеп қалу бұл ауруға тән белгі. Созылмалы бруцеллёзде ыстық бірнеше күн басылады да сосын қайта көтеріледі. Тиісті ем қолданбаса, бірнеше жылға созылуы мүмкін. Мойында, қолтықтың астында, шапта ісінген лимфа түйіндері пайда болуы мүмкін. Клиникалық симптомдары орташа алғанда 2-3 апта өтуімен сипатталады.

Диагностикасы. Зертханалық диагностика. Бактериологиялық: гемакультура жұлын сұйықтығы, синовиальды сұйықтықты қолдану; биологиялық (теңіз шошқаларын зақымдау), иммунды ферментті анализді антиген, антидене табу үшін агрегатгемаглютинация әдісі (АГАР); серологиялық әдіс: комплемент байланыстыру реакциясы (КБР); аллергиялық әдіс (ГЗТ)-Бюрне сынамасы. Болжамы. Бруцеллез сирек өлім себебі болып табылады. Антибиотиктер пайда болғанына дейін де өлім-жітім 2%-тен аспаған және негізінен эндокардитпен байланысты болаған. Алайда, бруцеллез жиі мүгедектікке аяқталады. Қалдық ақаулардың ауырлығы патогендің түріне байланысты. Жұлынның залалы, параплегия, неврологиялық бұзылыстар - мүгедектік себептерінің бірі.

Емдеу жолдары.

-         этиотропты: рифампицин, доксициклин, тетрациклин;

-         қабылдауға қарсы: вольтарен, напроксен;

-         дезинтокциялық: тек ауыр түрінде – антигистаминді;

-         иммунды жүйені қалыптастыру: левамизол, тимамен;

-         витаминтерапия;

-         физио және симптомдық;

-         санаторлы-курортық.

Бруцеллёзден сезіктенсеңіз дәрігерден кеңес алыңыз, өйткені көп жағдайда бұл аурумен басқа ауруларды шатастырады, ал емдеу үшін көп уақыт та, қаржы да шығын болады.

Тетрациклинмен емдеңіз: ересектер: 250 миллиграмдық капсулды күніне 4 рет екі түйірден үш апта ішу керек. Сақтану шараларын орындаңыз. Немесе котримоксазол ішіңіз.

Алдын алу:

-         қайнатылған немесе пастерленген сүтті ішіңіз. Бруцеллёз тараған жерлерде қайнатыпмаған сүттен дайындалған ірімшікті жеуден тартынған жөн;

-         ауру малдарды бағып-күткен кезде аса сақ бопыңыз, әсіресе сіздің денеңізде жы-рылған немесе тілінген жер болса;

-         ветеринария қызметкерлерімен кеңесіңіз, қолыңыздағы малдың денсаулығын қадағалап отырыңыз.

-         бруцеллезді сезіктенсеңіз 87144131179 телефоны арқылы «Қарабалық ауданы әкімдігінің ветеринария бөлімі» ММ-не хабарлаңыз!

Жоғары патогенді құс тұмауы

Grippus avium - жұқпалы вирустық ауру, құстардың асқорыту, тыныс алу органдарының зақымдануымен, жоғары өліммен сипатталады. Құс тұмауы вирусының түрлі штамдары жағдайлардын арасында 10-нан 100% өлімін тудыруы мүмкін және құстардың бір - үш түрлерін бір мезгілде соға алады. Қоздырғыштың тасымалдаушылары жабайы құстар болып табылады , әдетте жабайы үйрек . Жабайы популяцияның үйдегі құстармен айырмашылығы, тұмау вирусының жоғары төзімділігі болып саналады.

Құс тұмауының құстардың арасында өтуі және белгілері:

Инкубациялық кезеңі 2 күн 20-30 сағат. Ауру жұмыртқа өндірістің құлдырауы, жемшөп тұтынуды, шөлдеу, қаскөйлікпен көрінеді. Науқаста өлеріне аз уақыт қалғанда сырғаның цианозы басталады. Құстар бастарын төмен түсіріп және көздерін жабып тұрады. Тыныс өрескел, дене температурасы 43-44°С-қа жетеді. Қоқыс қоңыр және жасыл түске боялған, ретінде диарея, невроз кездеседі .

Адамдардың құс тұмауының клиникалық көріністері:

Инкубациялық кезең 2-3 күн болып табылады. Жедел басталуы: 38 ° C, қызба, миалгия. Катаральді синдром әлсіз болып табылады, дегенмен, бұл жұлдыру ауыруы мүмкін, суық болуы мүмкін. Науқастардың 50% -де - сулы диарея дамиды. 2-3 күнде бірге төменгі тыныс синдромы дамиды: пневмония, респираторлық дистресс синдромы (ЖТЖ, бронхиолит). Жөтел құрғақ, қақырық қан қоспалы, өкпе ылғалды және құрғақ сырылдар, қытырлақ хрипы, аудандары тахипноэ, қан қысымы төмендеуі болуы мүмкін.

«Құс тұмауының» алдын ала диагнозын келесі тізімнің негізінде қойылады:

1. Жоғары қызба.
2. Жөтел, ентігу.
3. Конъюнктивиттің болмауы, бөртпе.
4. Облысында H5N1 тұмауы бұрқ болуы.
5. 7 күн ауру пациентпен байланыс.

1316971899_ptichi-gripp-kurica 1316971899_ptichi-gripp-kuricaҚұс тұмауын емдеу:

1) Қауіпсіздік шаралар: құс тұмауына күдікті барлық науқастарды ауруханаға жатқызу. Стационардан тек температурасы 7 күннің ішінде қалыпқа келген науқастарды ғана жазуға болады.
2) Нақты емдеу вирусқа қарсы кең ауқымды препараттар қамтиды: озельтамивир немесе тамифлю, занамивир немесе реленза, арбидол, альгирем.
3) Симптоматикалық емдеу: жоғары қызбаны түсіру үшін пайдаланылатын есірткілер - парацетамол, найз, ибупрофен. Олардың вирусқа қарсы терапияны күшейтетін әсері бар.

Жеке қорғану шаралары.

Құс тұмауына қарсы жеке қорғау үшін ұсынымдар:

·        Балаларға жабайы құстар немесе ауру құстармен ойнауға рұқсат етпеңіз.

·        Өлі немесе ауру құстарға тимеңіз және жеуге пайдаланбаңыз.

·        Егер сіз өлі құстардың мәйіттерін тапсаңыз мүмкіндігінше оның жерлеуін қажет, басқа адамдарға оған қол жеткізуді шектеу және маска немесе респираторлар, қолғаптар қолыңыз, ауыз және мұрыныңызды қорғау үшін қажет. Жұмысты аяқтағаннан кейін, сабынды сумен қолыңызды жуып және киіміңізді өзгертіңіз.

·        Құстардың шикі немесе нашар дайындалған етін немесе жұмыртқасын жеуге болмайды.

·        Құстардың еті немесе жұмыртқасы тоңазытқышта басқа тамақтан алыс сақталуы тиіс.

·        Егер сіз ауыру құс тапсаңыз жедел жергілікті ветеринарлық дәрігерге хабарлауға қажет (КМК «Қарабалық ауданы әкімдігінің малдәрігерлік станциясы» - 87144131565 телефоны арқылы байланысыңыз).

·        Құстармен байланысқаннан кейін кез келген өткір респираторлық (тұмауға ұқсас) ауруы пайда болса, дереу дәрігерге қаралыңыз.

·        Жоғары патогенді құс тұмауын сезіктенсеңіз 87144131179 телефоны арқылы «Қарабалық ауданы әкімдігінің ветеринария бөлімі» ММ-не хабарлаңыз!

хат жіберу